Sunullah Paşa Türbesi (Kümbet) – Ladik / Bahşi Mahallesi
Türbe, Ladik merkezinde, Bahşi Mahallesi’nde yer alır. Yapıya ait bir inşa kitabesi bulunmadığı için kesin tarih ve banisi bilinmez. Arşiv kayıtlarında adının “Sadullah Paşa Türbesi” olarak geçtiği, halk arasında “Sunullah Paşa” biçiminde yaşadığı bilinir. Eserden Evliya Çelebi’nin Seyahatnamesi ve Hüseyin Hüsameddin’in Amasya Tarihi bahseder. Mimari tipoloji ve malzeme okumaları, yapıyı Canik Beylikleri devrinin geç evresi ile erken Osmanlı dönemine (14. yüzyıl sonu–15. yüzyıl başı) tarihler. (M. Tunçel)
Mimari
Türbe içten ve dıştan sekizgen planlı bir gövdeye sahiptir. Gövde pandantifli bir geçiş kuşağıyla yükselir ve kubbeyle örtülür. Giriş yönünde beşik tonozlu dikdörtgen bir mekân (son cemaat/ziyaret bölümü) bulunur. Dış cephede kaba yonu–moloz taş örgü, kapı–pencere çevrelerinde kesme taş görülür; üst örtüde tuğla izleri tespit edilmiştir. Bu düzen, Karadeniz’in iç kesimlerinde sekizgen gövdeli türbe geleneğinin nitelikli bir örneğini yansıtır. (Plan–malzeme açıklamaları ve tipoloji: Atatürk Üni., Samsun ve İlçelerinde Türk Mimari Eserleri, çizim no: 60; değerlendirme: aynı eser, s. 340)
Değerlendirme ve Koruma
Türbe, Canik Beyleri–Osmanlı geçiş döneminin taş ve tuğlayı birlikte kullanan sadelikteki üslubunu taşır. Ladik’in şehir dokusu ve hafızasında “Kümbet” adıyla yer etmiş; 20. yüzyıl boyunca farklı onarımlar görmüştür. Bugün Ladik’in simge yapılarından biri kabul edilir. (Kurumsal bilgi notu: T.C. Ladik Kaymakamlığı)
Konum
Ladik, Bahşi Mahallesi – merkez. Yerel kullanımda “Kümbet” olarak sorulduğunda tarif edilir. (Koordinatlar, saha levhasında gerekirse: 40.910272 K / 35.891212 D)
Kaynaklar (seçme)
– Atatürk Üniversitesi, Samsun ve İlçelerinde Türk Mimari Eserleri (Lâdik – Sunullah Paşa Türbesi; plan–çizim ve tarihleme).
– M. Tunçel, “Canik Beyleri ve Bölge Mimarisine Dair Notlar”, 9. Milletlerarası Türk Sanatları Kongresi Bildirisi.
– T.C. Ladik Kaymakamlığı, “Sunullah Paşa Türbesi”